ประเพณีแห่ต้นกระธูป

ประเพณีโฮมบุญแห่ต้นกระธูป

ประเพณีโฮมบุญแห่ต้นกระธูปถือเป็นประเพณีโบราณเก่าแก่ที่สุดอีกแห่งหนึ่งของชาวบ้านบ้านราษฎร์ดำเนิน ต.หนองบัวแดง อ.หนองบัวแดง จ.ชัยภูมิ ที่ยังคงร่วมกันปฏิบัติสืบทอดต่อกันมานับร้อยปี โดยนิยมทำกันในช่วงก่อนออกพรรษา 3 วัน ของทุกปี ตามความเชื่อที่ว่าเป็นการบูชาถวายการสักการะองค์สัมมาสัมพุทธเจ้าที่จะเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์หลังจากโปรดพุทธมารดา โดยการจุดกระธูปเป็นสัญลักษณ์ของต้นไม้แห่งชมพูทวีป การจุดไต้น้ำมัน การเวียนเทียน การทำบุญตักบาตรเทโว เพื่อความเป็นสิริมงคล สร้างความร่มเย็นเป็นสุขอันยิ่งใหญ่ เปรียบเอากระธูปเป็นเครื่องสักการะบูชาพระพุทธเจ้า

ความเป็นมา

ความเป็นมาและความเชื่อในการจัดงานประเพณีบุญกระธูป ความร่มเย็นอันยิ่งใหญ่ของกระธูป สัญลักษณ์แทนต้นหว้า ซึ่งเป็นต้นไม้ประจำชมพูทวีป ถูกบันทึกไว้ในหนังสือฎีกาพระมาลัยสูตร บอกไว้ว่า ลักษณะของต้นกระธูปมีความยาว 50 โยชน์ มีกิ่งใหญ่ 4 กิ่ง แผ่ออกไป 4 ทิศทาง กว้างเป็นปริมณฑลได้ 100 โยชน์ หมายถึงพุทธศาสนานี้เป็นร่มเย็นแก่สรรพสัตว์ทั้งหลาย เปรียบเอาต้นกระธูปนี้ จุดแล้วส่งกลิ่นหอมฟุ้งขยายไปยังทิศต่างๆ กลิ่นหอมนี้ย่อมเป็นที่ชื่นใจแก่มนุษย์ทั้งปวงที่ได้สัมผัสกลิ่นย่อมเกิดปีติและความสุข ความเบิกบาน




ในอดีตก่อนออกพรรษาชาวบ้านจะร่วมแรงร่วมใจกันสร้างต้นกระธูป โดยจะตีเกราะเคาะขอลอให้ชาวบ้านออกไปรวมตัวที่จุดนัดหมาย ซึ่งอาจจะเป็นศาลากลางหมู่บ้านหรือบ้านของผู้ใหญ่บ้าน การทำต้นกระธูปก็จะใช้วัสดุที่หาง่ายในท้องถิ่น ประกอบด้วย ขุยมะพร้าว นำไปขยี้ให้ละเอียดแล้วเอาไปตากแห้ง ใบอ้ม ใบเนียม ใบทองพันชั่ง ซึ่งคุณสมบัติมีกลิ่นหอม นำใบไม้ทั้ง 3 ชนิดไปนึ่งแล้วนำไปตากแดดให้แห้ง แล้วเอาไปบดอีกครั้งจนเป็นฝุ่นผงหอม ไม้ไผ่บ้านหรือไผ่รวกที่แก่ได้ที่จะใช้ทำลำต้นกระธูป ความยาว 3-4 เมตร หรือมากกว่านั้น ส่วนก้านเลื่อยไม้ให้ได้ความยาว 60-100 เซนติเมตร หรือมากกว่านั้น รูปทรงคล้ายคันเบ็ด ใบตาล นำมาตากแดดให้แห้งแล้วนำมากรีดออกจากก้านเป็นริ้วเล็กๆ ขนาดเท่ากัน แล้วสานเป็นรูปดาวไว้ใช้ร้อยติดกับกระธูปและกระดาษแก้ว กระดาษย่น กระดาษปรู๊ฟ กระดาษสี ไว้ตกแต่งลวดลาย

ขั้นตอนการทำต้นกระธูป เริ่มจากเอาขุยมะพร้าวมาผสมกับฝุ่นผงหอมของใบอ้ม ใบเนียม แล้วห่อด้วยกระดาษเข้ารูปยาวเหมือนธูป นำกระดาษสีมาตัดแปะเป็นลวดลายให้สวยงาม ส่วนใหญ่นิยมแบบลายไทยเช่นเดียวกับลายมัดหมี่ แล้วนำธูปที่ได้มาติดกับดาวที่ทำจากใบลาน มามัดติดกับคันไม้ไผ่ที่มีลักษณะคล้ายคันเบ็ด แล้วเอาไปเสียบไว้กับแกนไม้ไผ่ที่เตรียมไว้ ความสูงประมาณ 3-5 เมตร หรือมากกว่านั้น ขึ้นทรงคล้ายฉัตร พร้อมกับเอาลูกดุมกา ลักษณะคล้ายส้ม แต่มีเปลือกแข็งมาผ่าเป็นสองซีก ใส่น้ำมันพืชลงไปแล้วขวั้นด้ายเป็นรูปตีนกาเพื่อจุดไฟให้แสงสว่างใต้ต้นกระธูป แต่ในระยะหลังเริ่มมีการนำธูปสำเร็จรูปมาใช้แทนเพื่อความสะดวกรวดเร็ว




เมื่อปี 2545 อ.หนองบัวแดง ได้เล็งเห็นคุณค่าของประเพณีแห่กระธูปนี้ เลยให้ชุมชนและวัดต่างๆ ที่เคยทำต้นกระธูปให้ร่วมกันทำเพื่อสืบสานประเพณี และยังจัดให้มีการประกวดต้นกระธูปแต่ละท้องถิ่น เพื่อเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวในปีนี้ มีการทำต้นกระธูปเข้าแข่งขันถึง 9 ต้น จัดแสดงไว้ที่หน้าที่ว่าการอำเภอหนองบัวแดง กระธูปแต่ละต้นถูกตกแต่งอย่างพิถีพิถัน สีสันสวยงามตระการตา

สำหรับในปีนี้ ทาง จ.ชัยภูมิ ร่วมกับ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานนครราชสีมา จัดงานบุญยิ่งใหญ่ งานประเพณีโฮมบุญออกพรรษา “แห่กระธูป” หน้าที่ว่าการอำเภอหนองบัวแดง โดยมี พรศักดิ์ เจียรณัย ผวจ.ชัยภูมิ มาเป็นประธานเปิดงาน โดยขบวนแห่ต้นกระธูปทั้งหมด 9 ขบวน จะแห่ไปรอบๆ ตลาด ซึ่งในแต่ละขบวนก็จะมีการตกแต่งต้นกระธูปริ้วอย่างสวยงาม ขบวนฟ้อนรำ การแสดงต่างๆ ยาวเป็นกิโลเลยทีเดียว มีชาวบ้านมาคอยเฝ้าดูขบวนแห่กันตั้งแต่เช้าตลอดสองข้างทางที่ขบวนผ่าน ส่วนในช่วงกลางคืนก็จะมีการจุดกระธูปบูชาพระรัตนตรัยเป็นเวลา 3 คืน คืนขึ้น 14 ค่ำ เรียกว่าจุดไต้น้ำมันน้อย คืนขึ้น 15 ค่ำ เรียกว่าจุดไต้น้ำมันใหญ่ และแรม 1 ค่ำ เรียกว่าจุดไต้น้ำมันล้างหางประทีป นอกจากนั้น ยังมีการแสดง การละเล่นพื้นบ้าน การฟ้อนรำเป็นเวลา 3 คืน ถือว่าเป็นงานประเพณีประจำปีที่ได้รับความสนใจจากคนใน อ.หนองบัวแดง และนักท่องเที่ยวต่างถิ่นเป็นจำนวนมาก




พงษ์ไทย วัฒนาวณิชย์วุฒิ : https://www.posttoday.com/lifestyle/185971

ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

งานประเพณีบุญกระธูปออกพรรษา จังหวัดชัยภูมิ ประจำปี 2562

การแห่ต้นกระธุป

งานประเพณีบุญกระธูปออกพรรษา จังหวัดชัยภูมิ ประจำปี 2563